Taxonomie

Taxonomie is de wetenschap van het indelen. Taxonomie (Taxo= groep) verwijst zowel naar de classificatie van dingen als de methode die aan de basis van de classificatie ligt. Het begrip kent haar oorsprong in de biologie.

Taxonomie en XBRL

Vanuit de behoefte aan een universele taal voor het uitwisselen van bedrijfsgevens is XBRL ontwikkeld. XBRL is een taal die machines met elkaar laat spreken over geld en zaken. Deze "taal" is niet begrijpbaar voor mensen, sterker nog als gebruiker zul je nauwelijks geconfronteerd worden met XBRL.

XBRL is het best de vergelijken met wat de streepjescode is voor artikelen van de supermarkt. Gegevens krijgen een label, en het label zegt iets over de betekenis. Zo wordt inhoud en betekenis van elkaar losgekoppeld, en kan in XBRL een rapportagedefinitie ondubbelzinnig worden vastgelegd en kan de rapportage met anderen worden uitgewisseld en gedeeld.

De samenstellers van de rapportage kunnen deze automatisch laten generen op basis van verschillende definities, als de ontvanger van de rapportage weet welke definitie is gebruikt, hoeft deze de rapportage niet te interpreterenen kan de rapportage automatisch worden verwerkt. De uitwisselingstaal XBRL ondersteunt het uitwisselen van definities en het rapporteren op basis van de definities.

De taxonomie wordt ook wel "gegevenswoordenboek" genoemd, met behulp van de taxonomie kunnen de definities worden "gelezen" en verklaard. In de taxonomie staan gegevens (META-gegevens) over de gegevens die in een rapportage zijn opgenomen. Een taxonomie bevat zelf geen data, maar kan beschrikbaar worden gesteld aan een bepaalde groep gebruikers, die dan conform de taxonomie rapporteren.

De Nederlandse taxonomie

Het Nederlands Taxonomie Project (NTP) heeft de Nederlandse Taxonomie (NT) opgesteld. Het SBR- programma - de opvolger van het NTP- is nu veranwoordelijk voor de verder ontwikkeling van de NT. De infrastructuur van de NT wordt georganiseerd door GBO. Overheid, dit betekent dat de Nederlandse overheid voor zowel het technisch als het inhoudelijk beheer verantwoordelijk is voor de NT.

De NT heeft vooralsnog betrekking op 3 domeinen: jaarrekeningen, belastingen en statistieken. Bij de ontwikkeling van de taxonomie hebben de Kamer van Koophandel Nederland, het Centraal Bureau voor de Statistiek en de Belastingdienst geïnventariseerd welke financiële gegevenselementen ze gebruiken en wat de samenhang tussen die gegevens is. De begrippen zijn vastgelegd in de Nederlandse taxonomie.

De Nederlandse taxonomie bevat zo’n 8.000 elementen, die kunnen worden onderverdeeld in aantal domeinen:

algemene gegevens, zoals namen en adressen
commerciële gegevens, zoals International Financial Reporting Standards (IFRS)
fiscale gegevens
statistische gegevens

Op dit moment is het SBR programma actief bezig met het uitbreiden van de NT naar diverse rapportagedomeinen. Zoals bijvooorbeeld verantwoordingsrapportages van zorg- en onderwijsinstellingen, subsidiestromen, aanbestedingstrajecten, milieuwetgeving, transport, in- en uitvoer, en aan de financiële huishouding van de overheid zelf. Daarmee ligt de nadruk op de vermindering van lasten binnen de overheid zelf.

Bekijk hier verschillende onderdelen van de Nederlandse Taxonomie.

Totstandkoming van de Nederlandse Taxonomie per 2010

De Nederlandse Taxonomie 2010 komt tot stand onder leiding van het taxonomieteam van het SBR programma, daarnaast zijn er materiedeskundigen en XBRL experts betrokken bij de totstandkoming van NT2010.

Op dit moment wordt er gewerkt aan de nieuwe versie van de NT. De NT wordt jaarlijks aangepast en veranderd, dit is in eerste instantie nodig vanwege veranderingen in wet- en regelgeving. Ook kan door input van ervaringen die de markt en overheid opdoen de taxonomie verder worden ontwikkeld en geoptimaliseerd.

Er zullen in 2010 een aantal vernaderingen in de NT worden doorgevoerd:

De werkgroep Commerciele Jaarrekening is bezig geweest met een nieuwe set rapportages voor de commerciële jaarrekening. Zo zal in 2010 de oorspronkelijke onderverdeling van de rapportages worden vervangen door verdeling naar klein, middengroot en groot.
De jaarrekening op fiscale grondslag en de winstaangifte worden genormaliseerd.
Het basisdomein wordt geoptimaliseerd door het corrigeren van een aantal kenmerken van de gegevenselementen, het toevoegen van definities en referenties en het actualiseren van codelijsten.
De IFRS gegevenselementen worden niet meer hergebruikt.

De B-versie van de NT2010 moet begin december definitief worden bekendgemaakt.

Begrippen met betrekking tot het onderwerp taxonomie:

Instance document: Dit is het XBRL- document dat voor machines leesbaar is. Feitelijke gegevens worden in dit document op geslagen, met een verwijzing naar een definitie in de Taxonomie.
Stylesheet: Dit is een eenvoudige manier om rapporten te visualiseren.Met behulp van een style sheet kunnen instantcedocumenten samen met hun beschrijving uit de taxonomie afgebeld worden in een webbrowser zoals bijvoorbeeld Internet Explorer.

Bronvermelding:

XBRL taxonomieen voor beginners en doeners. Gecshreven door Dirk Jan Hoekstra en Paul Snijders in opdracht van Stichting XBRL Nederland.
www.xbrl.org
www.xbrl-nederland.nl
www.sbr-nl.nl

Cursussen en workshops van het kenniscentrum die aansluiten bij dit onderwerp: